گاه او نيز ناياب باشد حاكم شرع ولىّ است ، يا امينى كه حاكم او را نصب نمايد . [ 1 ] قوم سوم : سفيهان ، چه ايشان نيز از مال خود ممنوعند تا آنكه سفاهت ايشان بر طرف شود ، و اگر عقلى داشته باشند و بر طرف شده باشد ولىّ ايشان جماعت مذكوره‌اند . و اگر سفيه بالغ شده باشد ولىّ ايشان حاكم شرع [ 2 ] است . و هرگاه سفاهت ظاهر شود از مال خويش ممنوعند ، خواه حاكم شرع ايشان را منع كرده باشد از مال ايشان و خواه نكرده باشد . امّا هر گاه سفاهت بر طرف شود تا حاكم شرع حكم نكند [ 3 ] منع ايشان بر طرف نمىشود . [ 4 ] و بعضى از سنّيان براين رفته‌اند كه : هرگاه سفيه بيست و پنج ساله شود ديگر در مال خود تصرّف مىتواند كرد ، اگرچه سفيه باشد « 1 » . و برسفيه هر گاه پيش از سفاهت [ 5 ] حجّ واجب شود مىتواند كه حجّ واجب خود را به‌فعل آورد ، به شرط آنكه خرج راه حجّ را به‌ديگرى بسپارند . و حجّ سُنّت نيز مىتواند كرد هرگاه خرج سفر [ 6 ] و حضر او برابر باشد . و اگر خلاف كنند سوگند يا نذر [ 7 ] خود را ، كفّارهء آن روزه گرفتن است .

--> [ 1 ] و اگر حاكم شرع يا امين اونباشند عدول مؤمنين ولىّمىباشند ، بلكه دور نيست ولايت عدول مؤمنين با وجود حاكم شرع نيز . ( تويسركانى ) [ 2 ] احوط جمع است ميان حاكم شرع و جماعت مذكورين . ( تويسركانى ، صدر ) [ 3 ] حاجت به حكم حاكم معلوم نيست . ( دهكردى ، يزدى ) [ 4 ] على الاحوط . ( تويسركانى ، صدر ) [ 5 ] فرق ما بين پيش ازسفاهت و بعد ازآن‌نيست ، بلكه‌مطلقاً واجب‌است‌برود . ( دهكردى ، يزدى ) * سفاهت مانع از تكليف شرعى نيست ، پس فرق ما بين پيش از سفاهت و بعد از سفاهت نيست ، بلكه مطلقاً واجب است برود . ( نخجوانى ) [ 6 ] و اگر خرج سفر زياد شود اظهر اين است كه ولىّ او را از احرام خارج مىكند به صوم . ( نخجوانى ) [ 7 ] هرگاه آن سوگند و نذر را در حال سفاهت كرده باشد و امّا هرگاه انعقاد آنها سابق بر سفاهت باشد بعيد نيست كه تخيير باقى باشد . ( دهكردى ، يزدى ) ( 1 ) نووى در مجموع 13 : 368 به ابو حنيفه نسبت داده است .